Podatek

Czym jest podatek?

Jest to instytucja prawa finansowego o charakterze daniny publicznej, będąca również kategorią ekonomiczną, ale nie mająca samoistnego bytu ekonomicznego. W prawie polskim (Ordynacja podatkowa) określona jako publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe i bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Istotą podatku jest powstanie obowiązku podatkowego, z którego rodzi się zobowiązanie podatkowe, czyli pieniężne, nałożone z mocy ustawy na podatnika. Przedmiotem podatków jest sytuacja faktyczna, na przykład wydanie towaru, lub prawna, w tym zwłaszcza prawno-finansowa, na przykład obrót, majątek czy dochód, z którą ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego.

Podział podatków

Ze względu na przedmiot opodatkowania podatki można podzielić na: obrotowe, na przykład od towarów i usług, tzw. VAT, dochodowe, na przykład podatek dochodowy od osób fizycznych, i majątkowe, na przykład podatek od środków transportu, podatek od nieruchomości, podatek rolny. Przedmiot podatków jest określany wartościowo, na przykład VAT, podatki dochodowe, albo ilościowo, na przykład podatek rolny, podatek od środków transportu, i stanowi podstawę opodatkowania z zasady określaną przez podatnika. Należy wiedzieć, że podstawa opodatkowania pomnożona przez stawkę podatkową wyznacza kwotę podatku, po uwzględnieniu zwolnień podatkowych – wyłączeń spod opodatkowania części przedmiotu opodatkowania – oraz ulg podatkowych – obniżek podatku. Stawki podatków są określane kwotowo lub procentowo. Stawki procentowe mogą mieć formę proporcjonalną (liniową) – niezmieniającą się wraz ze wzrostem albo spadkiem podstawy opodatkowania, na przykład 22-procentowa stawka VAT, progresywną – rosnącą wraz ze wzrostem podstawy opodatkowania, bądź regresywną – spadającą wraz ze wzrostem opodatkowania. Istotną cechą konstrukcji podatków są zasady regulujące jego zapłatę – terminy i warunki płatności.

Jak wygląda polityka podatkowa w czasach covidowych?

Klasyfikacja

Podatki klasyfikuje się również ze względu na przyporządkowanie ich budżetowi państwa, na przykład VAT, lub samorządom (gminom), na przykład podatek leśny, podatek rolny, podatek od spadków i darowizn. Domniemywa się, że fakt powstania zobowiązania podatkowego jest powszechnie znany, co oznacza, że podatnik nie może powoływać się na nieznajomość prawa podatkowego w przypadku niezapłacenia lub błędnej zapłaty podatku. Podatki należy odróżnić od opłat, które mają charakter ekwiwalentny, na przykład opłata skarbowa za wydanie paszportu.